Ustawa frankowa 2026 — co zmienia dla frankowiczów? Automatyczne wstrzymanie rat i jeden proces

Prezydent RP Karol Nawrocki podpisał 17 lipca 2026 r. tzw. ustawę frankową — ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (druk sejmowy nr 1758). Wcześniej uchwalił ją Sejm (29 maja 2026 r., 230 głosów za) i przyjął Senat. Wejście w życie nastąpi po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw — przewidywane w sierpniu 2026 r. Wyjaśniamy, co konkretnie zmienia. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Skąd ta ustawa? Liczby mówią same za siebie

Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości sprawy frankowe stanowią około 25% wszystkich oczekujących spraw cywilnych w sądach okręgowych i aż około 70% w sądach apelacyjnych. Ustawa ma charakter proceduralny: nie zmienia zasad oceny ważności umów (te wynikają z orzecznictwa TSUE i SN), lecz porządkuje i przyspiesza sam proces. W uzasadnieniu podpisu Prezydent wskazał, że ustawa ma ograniczyć asymetrię sił między konsumentem a dużą instytucją finansową i odciążyć sądy.

Zmiana nr 1: automatyczne wstrzymanie rat po doręczeniu pozwu

Najgłośniejsze rozwiązanie: z chwilą doręczenia bankowi pozwu o ustalenie nieważności umowy obowiązek spłaty rat zostaje wstrzymany z mocy samego prawa — automatycznie, bez wniosku o zabezpieczenie, bez postanowienia sądu i bez zarządzeń — aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Dotychczas kredytobiorca musiał składać odrębny wniosek o zabezpieczenie, czekać na rozstrzygnięcie, a następnie często brać udział w postępowaniu zażaleniowym. Ten cały etap po prostu zniknie.

Ważne dla osób, które już są w sporze z bankiem: nowe zasady obejmą także postępowania rozpoczęte przed wejściem ustawy w życie, jeżeli nie zostały jeszcze prawomocnie zakończone. Jeśli pozew został już doręczony bankowi, wstrzymanie spłat nastąpi z dniem wejścia ustawy w życie, a toczące się wnioski o zabezpieczenie i zażalenia w tym przedmiocie zostaną umorzone z mocy prawa — bez potrzeby wydawania dodatkowego postanowienia. Uwaga praktyczna: nie należy przerywać spłaty rat wyłącznie dlatego, że ustawę podpisano — dopóki nie weszła w życie i pozew nie został skutecznie doręczony bankowi, obowiązek spłaty trwa.

Uczciwa uwaga: automatyczne wstrzymanie rat działa na korzyść, dopóki kredytobiorca wygrywa — a wygrywa zdecydowana większość konsumentów. W nielicznych sprawach przegranych powstanie jednak pytanie o narastające w trakcie procesu zaległości. Dlatego decyzja o pozwie nadal powinna być poprzedzona rzetelną analizą umowy, a nie samym faktem, że „raty się zatrzymają”.

Zmiana nr 2: jedno postępowanie, jedno rozliczenie, jeden wyrok

Dotychczas roszczenia banku o zwrot kapitału często trafiały do odrębnych procesów — sprawy się dublowały, a kredytobiorca po wygranej musiał bronić się w kolejnym postępowaniu. Ustawa pozwala bankowi dochodzić roszczenia wzajemnego (o zwrot kapitału na wypadek nieważności umowy) w tym samym procesie, z terminem wydłużonym aż do zakończenia postępowania w pierwszej instancji. Całe rozliczenie stron zamyka się w jednym wyroku — to realne uproszczenie i oszczędność czasu.

Zmiana nr 3: szybsza procedura i zwrot połowy opłaty

Pakiet uzupełniają rozwiązania przyspieszające: szersza możliwość orzekania na posiedzeniach niejawnych (bez rozprawy), przesłuchiwanie świadków zdalnie lub na piśmie oraz uprawnienie referendarzy sądowych do umarzania postępowań po cofnięciu pozwu albo apelacji. Ustawa wprowadza też zachętę do kończenia sporów: jeśli kredytobiorca cofnie pozew albo zrezygnuje z apelacji w ciągu 6 miesięcy od wejścia przepisów w życie, sąd z urzędu zwraca 50% opłaty od pozwu. Dla stron oznacza to mniej terminów rozpraw i szybsze wyroki — zwłaszcza w apelacji, gdzie zatory były największe.

Czego w ustawie ostatecznie nie ma?

W toku prac sejmowych wykreślono najbardziej kontrowersyjne przepisy o szczególnych zasadach zarzutu potrącenia — budziły one obawy o skutki dla tysięcy toczących się już spraw, w tym o ryzyko utraty przez konsumentów części odsetek ustawowych za opóźnienie. Po poprawkach kredytobiorcy zachowują pełnię dotychczasowych korzyści z wygranej, w tym odsetki naliczane od wezwania banku do zapłaty. Ustawa nie obejmuje przy tym kredytów powiązanych z euro, dolarem czy jenem — dotyczy wyłącznie franka szwajcarskiego.

Od kiedy nowe przepisy obowiązują?

Ustawa została podpisana przez Prezydenta 17 lipca 2026 r. i wejdzie w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw — przewidywany termin to sierpień 2026 r., a dokładna data zależy od dnia publikacji. Dla osób rozważających pozew płynie z tego praktyczna wskazówka: warto już teraz skompletować dokumenty (umowa, aneksy, zaświadczenie o historii spłat), aby po wejściu ustawy w życie sprawnie złożyć pozew i skorzystać z automatycznego wstrzymania rat po jego doręczeniu bankowi.

Sprawy frankowe i WIBOR — Kancelaria Wyląg, Śląsk

Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Wyląg prowadzi sprawy o unieważnienie kredytów CHF oraz sprawy dotyczące kredytów złotowych opartych o WIBOR — od analizy umowy i skompletowania dokumentów, przez pozew, po prawomocny wyrok i rozliczenie z bankiem. Śledzimy na bieżąco wdrożenie ustawy frankowej i dostosowujemy strategię procesową do nowych przepisów. Biura: Tarnowskie Góry, Pszczyna, Katowice, Gliwice, Lubliniec, Piekary Śląskie — telefon całodobowy 32 284 13 03, e-mail: sekretariat@kancelaria-wylag.com.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 22 lipca 2026 r. — ustawa podpisana 17 lipca 2026 r., oczekuje na ogłoszenie w Dzienniku Ustaw i wejdzie w życie 14 dni później.