Rozwód krok po kroku 2026 — przesłanki, pozew, koszty i przebieg sprawy

Decyzja o rozwodzie to jeden z najtrudniejszych momentów w życiu — a niepewność co do procedury dodatkowo ją utężnia. Poniżej tłumaczymy krok po kroku, jakie warunki muszą być spełnione, jak przygotować pozew i jak przebiega sprawa rozwodowa w 2026 roku. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Przesłanka rozwodu — zupełny i trwały rozkład pożycia

Sąd orzeka rozwód, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Obie cechy muszą wystąpić łącznie. Rozkład jest zupełny, gdy ustały wszystkie trzy więzi tworzące małżeństwo: uczuciowa, fizyczna i gospodarcza. Jest trwały, gdy z okoliczności wynika, że powrót małżonków do wspólnego życia nie jest realnie spodziewany. Orzecznictwo podchodzi do tego elastycznie — wspólne zamieszkiwanie z przyczyn ekonomicznych, przy wygasłych pozostałych więziach, nie wyklucza stwierdzenia rozkładu.

Kiedy sąd nie orzeknie rozwodu — przesłanki negatywne

Nawet przy zupełnym i trwałym rozkładzie pożycia rozwód jest niedopuszczalny w trzech sytuacjach (art. 56 § 2 i 3 KRO): gdy ucierpiałoby na nim dobro wspólnych małoletnich dzieci; gdy rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu, a drugi nie wyraża zgody (o ile odmowa nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego); oraz gdy orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W praktyce sądy stosują te przesłanki rzadko, ale w konkretnej sprawie potrafią przesądzić o wyniku.

Z orzekaniem o winie czy bez?

To jedna z najważniejszych decyzji strategicznych. Rozwód bez orzekania o winie — możliwy na zgodny wniosek małżonków — jest szybszy, tańszy i mniej obciążający emocjonalnie; sprawa potrafi zakończyć się na jednej rozprawie. Rozwód z orzekaniem o winie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego (świadkowie, dokumenty, niekiedy opinie biegłych) i trwa dłużej, bywa że lata. Ma jednak istotne skutki — zwłaszcza dla roszczeń alimentacyjnych między byłymi małżonkami. Wybór zależy od sytuacji i celu, jaki chce się osiągnąć.

Co musi zawierać pozew rozwodowy?

Pozew składa się do sądu okręgowego właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków. Powinien zawierać: oznaczenie sądu i stron, wyraźne żądanie (rozwód z winą lub bez, wnioski dotyczące dzieci), uzasadnienie z opisem okoliczności świadczących o rozkładzie pożycia oraz wnioski dowodowe. Do pozwu dołącza się odpis aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia małoletnich dzieci i dowód uiszczenia opłaty. W sprawach, w których są małoletnie dzieci, warto rozważyć dołączenie porozumienia rodzicielskiego.

Ile kosztuje rozwód?

Stała opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi 600 zł, niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy i wartości majątku. Jeżeli sąd orzeknie rozwód bez orzekania o winie na zgodny wniosek stron, po uprawomocnieniu wyroku połowa opłaty (300 zł) jest zwracana powodowi. Do kosztów mogą dojść wydatki na dowody (np. opinie biegłych) oraz wynagrodzenie pełnomocnika. Osoba w trudnej sytuacji finansowej może wnioskować o zwolnienie od kosztów sądowych.

O czym jeszcze rozstrzyga sąd w wyroku rozwodowym?

W wyroku rozwodowym sąd obligatoryjnie orzeka o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, o kontaktach z nimi oraz o alimentach na dzieci. Na wniosek może też orzec o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, a w pewnych sytuacjach o alimentach między małżonkami. Podział majątku wspólnego z reguły wymaga natomiast osobnego postępowania — sąd dokonuje go w wyroku rozwodowym tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki.

Warto też wiedzieć, że zapowiadana jest możliwość rozwodu pozasądowego przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego — dla małżeństw bez wspólnych małoletnich dzieci, za zgodą obojga; rozwiązanie to ma wejść w życie w 2027 roku. Do czasu jego wprowadzenia jedyną drogą pozostaje postępowanie sądowe.

Sprawy rozwodowe — adwokat Tarnowskie Góry, Pszczyna, Śląsk

Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Wyląg prowadzi sprawy rozwodowe — z orzekaniem o winie i bez — oraz sprawy o separację, alimenty, władzę rodzicielską i podział majątku. Pomagamy przygotować pozew i strategię procesową dopasowaną do sytuacji rodziny, a gdy to możliwe — wypracować porozumienie ograniczające konflikt. Biura: Tarnowskie Góry, Pszczyna, Katowice, Gliwice, Lubliniec, Piekary Śląskie — telefon całodobowy 32 284 13 03, e-mail: sekretariat@kancelaria-wylag.com.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa rozwodowa wymaga indywidualnej analizy.