Kontakty z dzieckiem po rozstaniu — jak je ustalić i wyegzekwować? Poradnik 2026

Rozstanie rodziców nie kończy relacji rodzica z dzieckiem. Gdy dziecko mieszka na stałe z jednym z rodziców, drugi ma prawo i obowiązek utrzymywać z nim kontakty — a dziecko ma takie samo prawo wobec niego. Wyjaśniamy, jak kontakty ustalić, kiedy sąd może je ograniczyć oraz co zrobić, gdy drugi rodzic je utrudnia. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Kontakty nie zależą od władzy rodzicielskiej

Zgodnie z art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów niezależnie od władzy rodzicielskiej. Oznacza to, że nawet rodzic z ograniczoną władzą rodzicielską co do zasady zachowuje prawo do kontaktów. Kontakty to nie tylko odwiedziny i spotkania, lecz także zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu, rozmowy telefoniczne, korespondencja i komunikacja przez internet (art. 113 § 2 KRO).

Najpierw porozumienie rodziców

Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób kontaktów z drugim rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia (art. 113¹ § 1 KRO). Dobrze przygotowane porozumienie — np. w formie ugody zawartej przed mediatorem i zatwierdzonej przez sąd — ma tę zaletę, że może stanowić podstawę późniejszego wykonywania kontaktów, gdyby jedna ze stron przestała go przestrzegać. Warto w nim precyzyjnie opisać dni, godziny, miejsce odbioru dziecka, ferie, wakacje i święta.

Wniosek do sądu i zabezpieczenie kontaktów

Gdy porozumienie nie jest możliwe, o kontaktach rozstrzyga sąd opiekuńczy — wydział rodzinny sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. Opłata od wniosku o ustalenie kontaktów jest stała i wynosi 100 zł. Ponieważ postępowanie może trwać kilka miesięcy, razem z wnioskiem głównym warto złożyć wniosek o zabezpieczenie kontaktów na czas trwania sprawy. W sprawach rozwodowych sąd orzeka o kontaktach z małoletnimi dziećmi w wyroku rozwodowym. W toku postępowania sąd może zasięgnąć opinii opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów (OZSS).

Kiedy sąd ograniczy albo zakaże kontaktów?

Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd może kontakty ograniczyć — np. przez określenie ich w obecności drugiego rodzica lub kuratora albo zakaz zabierania dziecka poza miejsce stałego pobytu (art. 113² KRO). Zakaz kontaktów jest środkiem ostatecznym: sąd orzeka go, gdy utrzymywanie kontaktów poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza (art. 113³ KRO). Ustalone kontakty można zmienić, jeżeli wymaga tego dobro dziecka (art. 113⁵ KRO) — wniosek o zmianę również podlega opłacie 100 zł.

Kontakty dziadków i rodzeństwa

Przepisy o kontaktach stosuje się odpowiednio także do kontaktów z rodzeństwem, dziadkami, powinowatymi w linii prostej (np. ojczymem lub macochą) oraz innymi osobami, jeżeli sprawowały one przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem (art. 113⁶ KRO). Dziadkowie, którym rodzice odmawiają spotkań z wnukiem, mogą więc złożyć własny wniosek do sądu.

Drugi rodzic utrudnia kontakty — co dalej?

Wykonywanie kontaktów nie polega na siłowym odbieraniu dziecka — działa przez sankcje finansowe i przebiega dwuetapowo. Najpierw sąd, na wniosek uprawnionego, zagraża rodzicowi naruszającemu orzeczenie lub ugodę nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie (art. 598¹⁵ k.p.c.). Jeżeli naruszenia trwają nadal, sąd nakazuje zapłatę należnej sumy, ustalając jej wysokość stosownie do liczby naruszeń (art. 598¹⁶ k.p.c.). Prawomocne postanowienie nakazujące zapłatę jest tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania klauzuli wykonalności. Warto na bieżąco dokumentować każdy nieodbyty kontakt: daty, korespondencję, świadków.

A jeśli dziecko samo nie chce spotkań?

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 czerwca 2022 r. (SK 3/20) wskazał, że sankcja finansowa nie może dotyczyć sytuacji, w której kontakt nie dochodzi do skutku z powodu zachowania dziecka niewywołanego przez rodzica sprawującego pieczę. Sąd Najwyższy w uchwale z 3 października 2025 r. (III CZP 20/25) doprecyzował jednak, że sama postawa dziecka nie wyłącza nakazania zapłaty — także wtedy, gdy wynika ona z zachowań obojga rodziców. W praktyce rodzic, u którego dziecko mieszka, powinien aktywnie wspierać kontakty, a nie jedynie powoływać się na niechęć dziecka.

Sprawy o kontakty z dzieckiem — adwokat Tarnowskie Góry, Śląsk

Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Wyląg prowadzi sprawy o ustalenie, zmianę, ograniczenie i zabezpieczenie kontaktów, sprawy o kontakty dziadków z wnukami oraz postępowania o wykonywanie kontaktów. Reprezentujemy zarówno rodziców dochodzących kontaktów, jak i rodziców, u których dziecko mieszka na stałe. Biura: Tarnowskie Góry, Pszczyna, Katowice, Gliwice, Lubliniec, Piekary Śląskie — telefon całodobowy 32 284 13 03, e-mail: sekretariat@kancelaria-wylag.com.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W każdej sprawie dotyczącej dziecka rozstrzygające znaczenie ma jego dobro i indywidualne okoliczności.