Uporczywe nękanie (stalking) — art. 190a k.k.: kary, dowody i obrona w 2026 roku

Natrętne telefony i wiadomości, śledzenie, pojawianie się pod domem lub w pracy, zakładanie fałszywych kont w mediach społecznościowych — takie zachowania mogą być przestępstwem uporczywego nękania (stalkingu) z art. 190a Kodeksu karnego. Wyjaśniamy, kiedy nękanie staje się przestępstwem, jakie grożą kary, jak zebrać dowody i jak wygląda sytuacja osoby, której postawiono taki zarzut. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Kiedy nękanie jest przestępstwem?

Zgodnie z art. 190a § 1 k.k. odpowiada ten, kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność. Kluczowe są dwa elementy. Po pierwsze — uporczywość: chodzi o zachowania powtarzające się, rozciągnięte w czasie, a nie jednorazowy incydent. Po drugie — skutek: poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia musi być uzasadnione okolicznościami, czyli ocenione obiektywnie, a nie wyłącznie przez pryzmat subiektywnych odczuć pokrzywdzonego. Ustawodawca nie wymaga, by zachowanie sprawcy było agresywne — nękać można także pozornie „uprzejmymi” wiadomościami czy prezentami.

Podszywanie się pod inną osobę — art. 190a § 2 k.k.

Tej samej karze podlega ten, kto podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne dane osobowe lub inne dane, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, i przez to wyrządza jej szkodę majątkową lub osobistą. W praktyce dotyczy to m.in. zakładania fałszywych profili, publikowania treści w cudzym imieniu czy wykorzystywania cudzego zdjęcia w ogłoszeniach.

Jakie kary grożą za stalking?

Uporczywe nękanie (§ 1) i podszywanie się pod inną osobę (§ 2) są zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeżeli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 15 lat (§ 3) — w tym brzmieniu przepis obowiązuje od 1 października 2023 r. Sąd może ponadto orzec środki karne, w tym zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym i zbliżania się do niego.

Ściganie na wniosek — co to oznacza?

Przestępstwa z art. 190a § 1 i § 2 k.k. są ścigane na wniosek pokrzywdzonego — organy ścigania wszczynają i prowadzą postępowanie dopiero wtedy, gdy pokrzywdzony złoży taki wniosek (zwykle razem z zawiadomieniem o przestępstwie). Typ kwalifikowany z § 3 jest ścigany z urzędu. Warto pamiętać, że po złożeniu wniosku jego cofnięcie nie jest już całkowicie dowolne i co do zasady wymaga zgody organu prowadzącego postępowanie.

Jak udokumentować nękanie?

Siła sprawy o stalking zależy od materiału dowodowego. Warto gromadzić: zrzuty ekranu wiadomości, e-maili i komentarzy (z widoczną datą, godziną i nadawcą), billingi i rejestr połączeń, nagrania z monitoringu, zdjęcia, zeznania świadków, notatki z interwencji policji oraz dokumentację medyczną lub psychologiczną, jeśli nękanie odbiło się na zdrowiu. Pomocny jest prowadzony na bieżąco dziennik zdarzeń. Nie należy usuwać wiadomości — nawet jeśli ich treść jest przykra, stanowią dowód. Równolegle z drogą karną możliwe jest dochodzenie ochrony dóbr osobistych na drodze cywilnej.

Zarzut stalkingu — perspektywa obrony

Nie każdy uciążliwy kontakt jest przestępstwem. Obrona w sprawach z art. 190a k.k. koncentruje się zwykle na tym, czy zachowania rzeczywiście miały charakter uporczywy, czy poczucie zagrożenia było obiektywnie uzasadnione oraz czy kontakty nie wynikały z uzasadnionych powodów — np. konieczności ustalenia spraw dotyczących wspólnych dzieci czy rozliczeń majątkowych. Zdarza się, że zarzut nękania pojawia się w konflikcie okołorozwodowym lub rodzinnym; wtedy szczególnie ważna jest analiza całej korespondencji stron, a nie tylko jej wybranych fragmentów.

Pomoc prawna w sprawach o uporczywe nękanie — adwokat Śląsk

Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Wyląg prowadzi sprawy z art. 190a k.k. po obu stronach: pomagamy pokrzywdzonym przygotować zawiadomienie i wniosek o ściganie, zabezpieczyć dowody i występować w roli oskarżyciela posiłkowego, a także bronimy osób, którym postawiono zarzut uporczywego nękania. Biura: Tarnowskie Góry, Pszczyna, Katowice, Gliwice, Lubliniec, Piekary Śląskie — telefon całodobowy 32 284 13 03, e-mail: sekretariat@kancelaria-wylag.com.

Jeżeli czujesz się zagrożony, w sytuacji bezpośredniego niebezpieczeństwa zadzwoń pod numer alarmowy 112.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na październik 2026 r.