Ustawa frankowa 2026 — co zmienia dla frankowiczów? Automatyczne wstrzymanie rat i jeden proces

Po latach oczekiwania parlament uchwalił tzw. ustawę frankową — ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Sejm przyjął ją 29 maja 2026 r. (230 głosów za, 175 przeciw), następnie zaakceptował ją Senat, a obecnie ustawa oczekuje na podpis Prezydenta RP. Wyjaśniamy, co konkretnie zmienia — stan na 14 lipca 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Skąd ta ustawa? Liczby mówią same za siebie

Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości sprawy frankowe stanowią około 25% wszystkich oczekujących spraw cywilnych w sądach okręgowych i aż około 70% w sądach apelacyjnych. Ustawa — przygotowana pod kierunkiem pełnomocniczki Ministra Sprawiedliwości ds. ochrony praw konsumenta — ma charakter proceduralny: nie zmienia zasad oceny ważności umów (te wynikają z orzecznictwa TSUE i SN), lecz porządkuje i przyspiesza sam proces.

Zmiana nr 1: automatyczne wstrzymanie rat po doręczeniu pozwu

Najgłośniejsze rozwiązanie: z chwilą doręczenia bankowi pozwu o ustalenie nieważności umowy obowiązek spłaty rat zostaje wstrzymany z mocy samego prawa — automatycznie, bez wniosku o zabezpieczenie, bez postanowienia sądu i bez zarządzeń — aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Dotychczas kredytobiorca musiał składać odrębny wniosek o zabezpieczenie, czekać na rozstrzygnięcie, a następnie często brać udział w postępowaniu zażaleniowym — bo zażalenie składała strona niezadowolona z wyniku. Ten cały etap po prostu zniknie.

Uczciwa uwaga: automatyczne wstrzymanie rat działa na korzyść, dopóki kredytobiorca wygrywa — a wygrywa zdecydowana większość konsumentów. W nielicznych sprawach przegranych powstanie jednak pytanie o narastające w trakcie procesu zaległości. Dlatego decyzja o pozwie nadal powinna być poprzedzona rzetelną analizą umowy, a nie samym faktem, że „raty się zatrzymają”.

Zmiana nr 2: jedno postępowanie, jedno rozliczenie, jeden wyrok

Dotychczas roszczenia banku o zwrot kapitału często trafiały do odrębnych procesów — sprawy się dublowały, a kredytobiorca po wygranej musiał bronić się w kolejnym postępowaniu. Ustawa pozwala bankowi dochodzić roszczenia wzajemnego (o zwrot kapitału na wypadek nieważności umowy) w tym samym procesie, z terminem wydłużonym aż do zakończenia postępowania w pierwszej instancji. Całe rozliczenie stron zamyka się w jednym wyroku — to realne uproszczenie i oszczędność czasu.

Zmiana nr 3: szybsza procedura

Pakiet uzupełniają rozwiązania przyspieszające: szersza możliwość orzekania na posiedzeniach niejawnych (bez rozprawy), przesłuchiwanie świadków zdalnie lub na piśmie oraz uprawnienie referendarzy sądowych do umarzania postępowań po cofnięciu pozwu albo apelacji. Dla stron oznacza to mniej terminów rozpraw i szybsze wyroki — zwłaszcza w apelacji, gdzie zatory były największe.

Czego w ustawie ostatecznie nie ma?

W toku prac sejmowych wykreślono najbardziej kontrowersyjne przepisy o szczególnych zasadach zarzutu potrącenia — budziły one obawy o skutki dla tysięcy toczących się już spraw, w tym o ryzyko utraty przez konsumentów części odsetek ustawowych za opóźnienie. Po poprawkach kredytobiorcy zachowują pełnię dotychczasowych korzyści z wygranej, w tym odsetki naliczane od wezwania banku do zapłaty.

Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?

Proces legislacyjny w parlamencie jest zakończony — ustawa oczekuje na decyzję Prezydenta RP, który może ją podpisać, zawetować albo skierować do Trybunału Konstytucyjnego. Po podpisaniu i ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw wejdzie w życie po upływie 14 dni. Dla osób rozważających pozew oznacza to praktyczną wskazówkę: warto już teraz skompletować dokumenty (umowa, aneksy, zaświadczenie o historii spłat), aby złożyć pozew sprawnie — niezależnie od tego, czy nastąpi to tuż przed, czy tuż po wejściu ustawy w życie.

Sprawy frankowe i WIBOR — Kancelaria Wyląg, Śląsk

Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Wyląg prowadzi sprawy o unieważnienie kredytów CHF oraz sprawy dotyczące kredytów złotowych opartych o WIBOR — od analizy umowy i skompletowania dokumentów, przez pozew, po prawomocny wyrok i rozliczenie z bankiem. Śledzimy na bieżąco losy ustawy frankowej i dostosowujemy strategię procesową do nowych przepisów. Biura: Tarnowskie Góry, Pszczyna, Katowice, Gliwice, Lubliniec, Piekary Śląskie — telefon całodobowy 32 284 13 03, e-mail: sekretariat@kancelaria-wylag.com.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny i legislacyjny na 14 lipca 2026 r. — ustawa oczekuje na podpis Prezydenta RP; jej ostateczna treść i termin wejścia w życie mogą ulec zmianie.