Ustawa frankowa 2026 — co zmienia dla frankowiczów? Automatyczne wstrzymanie rat i jeden proces

Ustawa frankowa obowiązuje od 7 sierpnia 2026 r. To ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego — podpisana przez Prezydenta RP 17 lipca 2026 r. i ogłoszona w Dzienniku Ustaw 23 lipca 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 985). Wyjaśniamy, co konkretnie zmienia — zarówno dla osób, które dopiero rozważają pozew, jak i dla tych, których sprawy już się toczą. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Skąd ta ustawa? Liczby mówią same za siebie

Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości sprawy frankowe stanowią około 25% wszystkich oczekujących spraw cywilnych w sądach okręgowych i aż około 70% w sądach apelacyjnych. Ustawa ma charakter proceduralny: nie zmienia zasad oceny ważności umów (te wynikają z orzecznictwa TSUE i SN), lecz porządkuje i przyspiesza sam proces. W uzasadnieniu podpisu Prezydent wskazał, że ustawa ma ograniczyć asymetrię sił między konsumentem a dużą instytucją finansową i odciążyć sądy.

Zmiana nr 1: automatyczne wstrzymanie rat po doręczeniu pozwu

Najgłośniejsze rozwiązanie: z chwilą doręczenia bankowi pozwu o ustalenie nieważności umowy obowiązek spłaty rat zostaje wstrzymany z mocy samego prawa — automatycznie, bez wniosku o zabezpieczenie, bez postanowienia sądu i bez zarządzeń — aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Dotychczas kredytobiorca musiał składać odrębny wniosek o zabezpieczenie, czekać na rozstrzygnięcie, a następnie często brać udział w postępowaniu zażaleniowym. Ten cały etap po prostu zniknie.

Ważne dla osób, które już są w sporze z bankiem: nowe zasady stosuje się także do postępowań wszczętych przed 7 sierpnia 2026 r., jeżeli nie zostały prawomocnie zakończone. Jeśli pozew doręczono bankowi przed tą datą, obowiązek spłaty rat został wstrzymany z dniem 7 sierpnia 2026 r., a nierozpoznane wnioski o zabezpieczenie i zażalenia w tym przedmiocie zostały umorzone z mocy prawa — bez potrzeby składania jakiegokolwiek pisma. Uwaga praktyczna: samo złożenie pozwu nie wystarcza. Wstrzymanie następuje dopiero z chwilą skutecznego doręczenia bankowi odpisu pozwu, a do tego momentu obowiązek spłaty trwa — datę doręczenia warto potwierdzić z pełnomocnikiem przed zaprzestaniem płatności.

Uczciwa uwaga: automatyczne wstrzymanie rat działa na korzyść, dopóki kredytobiorca wygrywa — a wygrywa zdecydowana większość konsumentów. W nielicznych sprawach przegranych powstanie jednak pytanie o narastające w trakcie procesu zaległości. Dlatego decyzja o pozwie nadal powinna być poprzedzona rzetelną analizą umowy, a nie samym faktem, że „raty się zatrzymają”.

Zmiana nr 2: jedno postępowanie, jedno rozliczenie, jeden wyrok

Dotychczas roszczenia banku o zwrot kapitału często trafiały do odrębnych procesów — sprawy się dublowały, a kredytobiorca po wygranej musiał bronić się w kolejnym postępowaniu. Ustawa pozwala bankowi dochodzić roszczenia wzajemnego (o zwrot kapitału na wypadek nieważności umowy) w tym samym procesie, z terminem wydłużonym aż do zakończenia postępowania w pierwszej instancji. Całe rozliczenie stron zamyka się w jednym wyroku — to realne uproszczenie i oszczędność czasu.

Zmiana nr 3: szybsza procedura i zwrot połowy opłaty

Pakiet uzupełniają rozwiązania przyspieszające: szersza możliwość orzekania na posiedzeniach niejawnych (bez rozprawy), przesłuchiwanie świadków zdalnie lub na piśmie oraz uprawnienie referendarzy sądowych do umarzania postępowań po cofnięciu pozwu albo apelacji. Ustawa wprowadza też zachętę do kończenia sporów: jeśli kredytobiorca cofnie pozew albo zrezygnuje z apelacji w ciągu 6 miesięcy od wejścia przepisów w życie, sąd z urzędu zwraca 50% opłaty od pozwu. Dla stron oznacza to mniej terminów rozpraw i szybsze wyroki — zwłaszcza w apelacji, gdzie zatory były największe.

Czego w ustawie ostatecznie nie ma?

W toku prac sejmowych wykreślono najbardziej kontrowersyjne przepisy o szczególnych zasadach zarzutu potrącenia — budziły one obawy o skutki dla tysięcy toczących się już spraw, w tym o ryzyko utraty przez konsumentów części odsetek ustawowych za opóźnienie. Po poprawkach kredytobiorcy zachowują pełnię dotychczasowych korzyści z wygranej, w tym odsetki naliczane od wezwania banku do zapłaty. Ustawa nie obejmuje przy tym kredytów powiązanych z euro, dolarem czy jenem — dotyczy wyłącznie franka szwajcarskiego.

Od kiedy obowiązuje ustawa frankowa?

Ustawa obowiązuje od 7 sierpnia 2026 r. — weszła w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 985). Dla osób rozważających pozew oznacza to, że automatyczne wstrzymanie rat działa już teraz: po wniesieniu pozwu i jego doręczeniu bankowi obowiązek spłaty ustaje z mocy prawa aż do prawomocnego zakończenia sprawy. Warto skompletować dokumenty (umowa, aneksy, zaświadczenie z banku o historii spłat) i starannie przygotować pozew — ustawa usprawnia procedurę, ale nie zwalnia z wykazania nieuczciwego charakteru postanowień umowy.

Sprawy frankowe i WIBOR — Kancelaria Wyląg, Śląsk

Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Wyląg prowadzi sprawy o unieważnienie kredytów CHF oraz sprawy dotyczące kredytów złotowych opartych o WIBOR — od analizy umowy i skompletowania dokumentów, przez pozew, po prawomocny wyrok i rozliczenie z bankiem. Stosujemy nowe przepisy ustawy frankowej w prowadzonych sprawach i dostosowujemy do nich strategię procesową. Biura: Tarnowskie Góry, Pszczyna, Katowice, Gliwice, Lubliniec, Piekary Śląskie — telefon całodobowy 32 284 13 03, e-mail: sekretariat@kancelaria-wylag.com.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 26 września 2026 r. — ustawa z 29 maja 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 985) obowiązuje od 7 sierpnia 2026 r.